Oz og James dreg ut på nye eventyr! Konseptet er såre enkelt.
Vi har gjort unna franske vinar, og amerikanske vinar.
No skal vi finne drikkevarene som pregar Storbritannia i dag.
Oz fann på dette i ein pub, og der og då støtta eg tanken.
Det var ølet som sigra over erfaringa.
Eg skulle kjøpe bil og møte Oz Clarke ved Dovers kvite klipper klokka ni.
Og her står eg.
Endeleg kjem han travande, ein heltemodig herre med handveske.
Det tyder berre éin ting.
God morgon!
-Du er den same gamle, May! -Vi må ikkje verke italienske.
lngen fare for deg, James! Gløym no klokka.
Sjå på dette landskapet! lnngangsporten til Storbritannia.
Vi skal granske britiske drikkevanar i all sin detaljrike velde.
l sommar skal du få lære absolutt alt om øl.
Kan vi byrje med å kome i stemning? Eg har ein enkel smak.
-Ein pint er alt eg bed om. -Veldig gjerne.
-Kor skal vi dra? -Til Yorkshire.
Norske tekstar: Katarina Jordanger Kvaavik
Du vil like bilen.
Har du gløymt oss? Den blankpussa issen sit på vinjåla Oz Clarke.
Der sit James May. Eg har gjeve avkall på to sommarferiar -
- for å skolere fillefransen i kunsten å nyte god vin.
Vi har køyrt rundt til Oz'jålevener. Dermed har eg òg vorte ei vinjåle.
-Det er ein Viognier. -Pokker!
Denne gongen tek vi ferie heime i gamlelandet.
Ei skinande trone, ein juvel av ei øy! Eit fornøyeleg folkeferd, bla, bla!
Eg skal lære deg alt om britisk drikkekultur.
Yndlingsølet ditt blir aldri som før.
Eg skal avsløre løyndomane bak nasjonaldrikkane våre: øl og whisky.
Gin og sider.
Det er ein sprelsk sider, så ver på vakt.
Vi ser på fleirnasjonale selskap kontra små heimebryggjeri.
-Eg tek meg ein pint. -Ja då, ja då.
Vi finkjemmer britisk drikkekultur, frå finaste sosietet... til Cornwall.
Vi drikk frå sjølve kulturkjelda:
Øl frå pøs!
Før har James berre fått lov til å velje transportmiddel.
l Frankrike hadde vi Bentley. Og vi budde i telt!
l California køyrde vi eit drog, og budde på campingplass.
-Og i år... -Har eg fått velje transportmiddel.
Eg har unnt meg ein Rolls-Royce Corniche kabriolet, 82-modell.
-Er krypinnet like gjennomtenkt? -lallfall ikkje like dyrt.
Kva tenkte du på, James?
Sidan vi er i Storbritannia, måtte det vere umiskjenneleg britisk.
Ho er heimekoseleg og trygg og god og varm.
Ærleg talt!
Ho er fin.
-Ja vel, så kan vi svi av skrapet! -Då har vi ein avtale!
Først køyrer vi 50 mil oppetter sjølve ryggrada i landet vårt.
Eg ville byrje jakta på ekte engelsk drikkevare i Yorkshire.
Endå vi var i Kent, der eg kjem frå. Men eg byrjar å venje meg til tanken.
Vi skal nordover til Yorkshire. Gode, gamle, grepa Yorkshire.
Det er på ein måte utgangspunktet for denne britiske odysseen.
Eg meiner no at det opphavlege britiske ølet er Yorkshire bitter.
Eg vil berre ha ein god pint i ein triveleg pub.
Vi set kurs for Tan Hill lnn, høgt oppe på heiane i Yorkshire.
-Vi køyrer opp på verdas tak. -Fine greier! Gildt selskap!
Høgste puben i Yorkshire i verda. Eg har høyrt veldig mykje om han.
-Eg er så tørst! -Bra.
-Er dette vanleg? -Ja, på Tan Hill, så.
-Eg går bort i bæææren. -Sprøtt.
-Slå deg ned, gamle ørn. -Takk, gamle ørn.
Ein vakker pint med Yorkshire bitter.
Litt meir gyllen enn dette ølet plar vere.
Nydeleg kremaktig skum som så vidt byrjar å løyse seg opp.
Kan vi berre drikke? Dette er alminneleg, realt øl.
Eg må fortelje om Yorkshire bitter, og så kan du nyte det i fulle drag.
-Litt kunnskap høgnar opplevinga. -Eg kan godt lære litt.
-Men ikkje behandle øl som vin. -Det gjer eg heller ikkje!
-Så få det i deg, då! -Kjøp ein pint, eg spanderer.
Vanleg opplegg. Eg spanderer ein til på deg.
Vil du smake på eit anna øl? Då kan eg velje, vel?
Oz spolerte den første pinten med denne evinnelege doseringa.
-No skal eg spolere hans! -Bitter frå Tan Hill Breweries.
Dette er ein pint ... australsk lager.
Det byrjar på F.
For noko smaklaust søl!
Det er lite humle her. For humle gjev ein bitter ettersmak.
lnteressant overtone, nesten som av ... La meg kjenne.
Greitt, James!
Skål!
Etter ein del pints drog vi heim i stova.
Vi skal opphalde oss ein god del i blikkteltet.
Eg skal dokumentere alt med eit kamera som gjer oss sjukleg bleike.
God kveld, sjåarar. Dette er ... Ølkam.
Eg skal fortelje dykk ... Ta ned hendene, det ser litt rart ut.
Det er trusene mine, treskalle!
Rosa truse, rosa dyne, rosa pute. Alt går i eitt.
-Kva tykkjer du om campingvogna? -Ho er knøttlita, spør du meg.
Dårleg kvalitet, men eg kjem til å bli skrekkeleg glad i henne.
Her skal vi sitje saman i sommar, og eg skal sørgje for øl til deg.
Rett svar. Same kor sliten ho er, er det betre enn å bu ute.
God natt, tv-kjendis Oz Clarke.
James, no byrjar ølskulen. Først må vi finne ut kva som er i pinten din.
-Den viktigaste ingrediensen er bygg. -Det visste eg faktisk, Oz.
Men du treng innsikt i kor kolossalt viktig bygg er.
Vi dreg attende gjennom tidståka, til då urbritane streifa over landet.
Det finst eit par av dei att.
Vi står her, James, i sivilisasjonens vogge.
Stålset dykk, sjåarar.
På byggakset heng korn fulle av stivelse, som ikkje kan gjære til alkohol.
Men byggplanten har ein akilleshæl.
Kvar vår, når byggen skal spire, må stivelsen spaltast til sukker.
Dette gjev næring til røtene. Og då slår gjærsporane til.
Dei går laus på sukkeret og bryt det ned til alkohol.
Denne her kunne lege heilt tørt i eit år.
Kvar gong du vil ha øl, kan du berre tilføre varme og fukt.
Då trur han det er vår, og lagar sukker for å kunne spire.
Då er det berre å tilsetje gjær og bryggje øl kvar veke!
Vin kjem berre éin gong i året.
Men desse greiene ligg inni eit frøskal.
-Det har sitt eige vesle lagerskur! -Der ligg det godt i ly.
Dette ligg til grunn for at menneska byrja å slå seg saman i små samfunn.
lkkje fordi dei ville byggje hus, men fordi dei ville bryggje øl!
Då kunne dei skrive poesi, lage musikk og finne opp dampmaskina.
Deretter drog dei på campingferie! Og det er sivilisasjon.
Og sivilisasjon fekk vi fordi vi ville drikke øl!
Det var interessant. Skal vi ta ein pint?
Nei. Du kan få ein pint når du forstår korleis pinten blir til.
Aller først må byggen maltast. No skal vi til eit malteri i Castleford.
Vi skal til 1 700-talet, då ei stolt familiebedrift vart grunnlagd.
-lkkje smell igjen døra. -Dei er så tunge!
-Hovudkontoret til maltmeisteren. -Thos Fawcett.
-Thomas Fawcett, takk! -Møter vi eit gjenferd frå Dickens her?
Kan godt vere at dei er her inne ein stad.
God ettermiddag!
Familien har drive malteri i 200 år. James Fawcett er sjuande generasjon.
Vi har vore ute på byggåkeren og beundra dei fine aksa.
-No vil vi vite korleis bygg blir til malt. -Det skal eg med glede vise dykk.
Pass dykk for dei låge takbjelkane.
Dette er altså korn frå byggåkeren. Og her har de tilført fukt?
Vi tek kornet og dampar det, og no ligg det her på golvet.
Etter tre dagar byrjar det å spire.
Det trur at det er vår, og at det må byrje å lage stilk.
-De lurer tallause byggkorn opp i stry. -Ja, det er veldig slemt.
-Kor mykje øl blir det av alt her? -Legg vi saman alt vi produserer, -
- så blir det omkring 252 millionar pints.
Og vi er eit svært lite malteri. Det er få att av dei.
-252 millionar pints. Somme med skosmak. -Har du trødd i noko?
Kva er dette her?
-Ein pose med malt som eg lånte. -Malt?
Din fåreskalle! Typisk deg å rive sund heile posen, altså!
lkkje rør det! Berre la det liggje!
ldiot! Eg som skulle lage kjeks med maltekstrakt!
Vi surmula litt, men det gjekk over. Kan eg få ein pint?
Snart. Først skal vi til Derbyshire og lære om humle.
Hjartet og sjela! Kjelda til den store smaken som gjer at øl er øl.
-Kor skal vi? -Til ein herleg plass. Thornbridge.
-Der lagar dei yndlingsølet mitt. -Kva heiter det?
Det heiter Jaipur og er eit lPA-øl: lndia Pale Ale.
Veit du kor eg har smakt det? Saman med deg, på stampuben din!
Kjøpte eg verkeleg ein pint til deg? Fy søren!
Endeleg skal eg få møte vaskekte, reale, ruvande ølbryggjarar i nord.
-Jau då! -No må vi finne bryggjeriet.
-Er det bryggjeriet? Kor skal eg køyre? -Eg veit ikkje.
-Er det ikkje fantastisk? -Ligg sjølve bryggjeriet innover her?
Vi har nådd grensa for godset, og grinda som fører ut til vegen.
lkkje kan vi snu her heller. Du er ikkje heilt med no.
-Vi kan kople frå vogna. -Og snu henne!
-Høgre hard, venstre veik. -Lurt!
-Kor hadde James vore utan meg? -På bryggjeriet.
Og der køyrer vi.
-Ølbryggjarar! -Dei ser ikkje slik ut.
-Er de ølbryggjarar? -Ja visst.
Dei læt ikkje slik.
Stefano Cossi er frå ltalia, Kelly Evans frå New Zealand.
Dei har aldri ete yorkshirepudding, ått whippet eller meistra dialekten.
-Du er i godt selskap, då! -Men dei kan mykje om humle!
Det er ein humle, og dei veks på ranker.
-Kor mange humlar i ein pint øl? -l godt øl blir det svært mange.
Hundre, kanskje? l øl med mykje humle.
Ølfaktum til sjåarane: Det kan vere hundre slike humlar i ein pint.
Dei flyt ikkje rundt, men set smak på ølet.
Ein pint kan smake litt bittert av olje og krydder.
Nesten litt som tannin i raudvin. Då er det humle.
-Eg snakkar for dauve øyre. -Eg fortapte meg i humle-historia.
Øl med svært mykje humle tykkjer eg blir for bittert.
Det bitre må balanserast med malt slik at smaken blir rund og god.
-Det var veldig godt. -Søtt og bittert skapar fin balanse.
Bittert jagar søtt ned halsen.
Ei søt nymfe forfølgd av ein bitter viking ned svelget.
Når du smakar på øl, sidan du brått har vorte ekspert:
Viss du skal vurdere humlen ... Og der svelgde du!
-Folk spyttar ikkje øl! -Nei, men dei rapar det.
Smak på det, og rap opp smakane.
Eg kan korkje rape eller mige når andre står og ser på.
-Det duftar solbær. -Kva seier du om den?
Slutt å tulle! Kva er smaken du har i munnen?
-Øl. -At vi gidd!
Utlendingar kan bryggje engelsk øl, men merkar ikkje at ein stel humle.
Kva står for tur, sir?
l Castleford bur ein som talar dei midt imot, -
- dei som stolt svingar seidelen for Yorkshires øltradisjon.
-Det er ikkje sant! -Ein vingard i Yorkshire!
-Det er ikkje rett. -Nei, men han ligg no der!
lngen har vel nokon gong ropt: "Trøbbel på vinmarkene!"
Ærleg talt. Viss han er god, så kjøper eg ei kasse.
Du kan byrje med ei flaske.
-No seier du at vinen er vond! -Nei, han er ganske god.
Kjøper ein ei kasse av alt ein liker, kjem ein seg ikkje heim att.
-Bilen ville knekt saman. -Vi har det i vogna!
Den kan vi fylle med suvenirar. Vi kjem ikkje til mange vingardar!
Å, din ... Eg skal ikkje lage ein einaste serie til saman med deg!
Neste gong ringjer eg ein ekte vinguru!
Vingard, du liksom!
For tjue år sidan kjøpte kjemilæraren George Bowden -
- eit stykke jord som lova godt for druedyrking.
-Altså med perfekt terroir. -Eit slikt typisk Yorkshire-terroir?
Leventhorpe er den nordlegaste vingarden i landet.
-Hei, George! -Hei, Oz!
Du må vere James. Hallo, James.
-Rart med drueranker i Yorkshire. -Dei har vakse her i to tusen år.
Einaste perioden dei ikkje fanst, -
- var frå første verdskrigen og fram til 1980-talet, då eg kom.
Men i Yorkshire bur det hardbalne, øldrikkande mannfolk.
Eg prøver å vende dei om til hardbalne, vindrikkande mannfolk.
Sjølv om George er frå Yorkshire, byd han på gratis vin!
Men berre viss eg liksom sjauar litt. Litt symbolsk stussing bør halde.
Litt her og litt der. Flott, då tek vi ein tår.
-Han duftar litt som ein Viognier. -Viognier!
-Ein av yndlingsvinane mine. -Ei slik litt søt, oljeaktig lukt.
Dette er ein Seyval Blanc. Det er ei vanleg drue i England.
Det skal minne litt om chablis. Aromaen er relativt nøytral.
Men han har litt mineralpreg og toler godt lagring.
Den var syrleg! Denne vinen kan halde seg i ti år.
Kor lenge har eg drive og prøvesmakt vinane dine?
-Orsak! -lkkje spytt på skjorta mi!
-l Yorkshire får du syrleg, skarp vin. -Lett og delikat.
Lett og delikat, seier du. Altså ein nydeleg sprø og skarp vin.
-Dette er eit svært godt døme. -Og så må det rett mat til.
Eg trur han passar ypparleg til kylling tikka boona og bhindi bhaji.
Kyllingen er rik på smak, og bhindi bhaji er litt oljeaktig.
Vinen skjer gjennom alt det. Sprø, spiss, syrleg og frisk.
Kjøp ei flaske, dra på indisk restaurant, og prøv ut teorien.
-Øl før karri er ein ufråvikeleg regel! -Du har heilt rett.
No skal eg runde av med ein pubrunde. Slapp av, vi har sjåfør.
-Perfekt! Kor skal vi? -Til ein idyll i Yorkshire.
-Korfor må vi på stasjonen? -Tre stasjonar på rad langs toglina -
- har pub som serverer berre fatøl. Vi skal ta føre oss alle saman!
Toget går kvar halvtime, så vi kan ta neste tog frå kvar stasjon!
-Kor mange ølslag? -Rundt tretti!
Drikke, duppe av og gløyme å gå av på rett stasjon, i ekte britisk ånd.
l gamle dagar var bardisken fast inventar på togstasjonane.
No er det få att. Dette var venterom før.
Det vart bygd om til pub på nittitalet og er no kjend for ølet sitt.
Det står smaksnotat her. Skrive som om det gjaldt vin.
"Aromatisk lett øl, bla, bla. Fruktig smak med bitter humle ..."
No skal du få ein test.
-Kan vi få det? lkkje sei det høgt. -Jaipur, ja.
Kan vi få ...? lkkje kik!
Kan vi få det der?
Dobbeltbløff. Eg valde det same om att.
Få smaksnotata dine på det ølet, takk.
lfølgje notata skal Oz bruke ord som til dømes ''sitrusfrukt''.
Ein kan godt lukte på det.
For i skummet ligg mykje av aromaen frå humlen.
-Kva slags øl er det? -Nydeleg. Eit lyst og fint maltøl.
Fint, kremaktig skum. Mykje sitrusfrukt. Grapefrukt og sitron.
-Har det fleire fruktsmakar? -Det smakar litt som Jaipur.
Flott levert, Oz. Skal vi sjå om eg kan imponere med mine smaksnotat.
Humle og frukt, fruktig humle og ølaktig ettersmak.
Din gluping, altså!
Øl er ein tørstesløkkjar, ingenting for filosofar.
Franskmennene drikk vin og grunnar over ein tekopp.
Britane sløkkjer tørsten etter hardt fysisk arbeid!
Det er heilt fjollete. Kva slags ettersmak har det?
-Malt, karamell. -Eg vil seie kald karavan ...
-Du klarer ikkje å seie det eingong! -Toget går om eitt minutt.
-Takk for oss! Ut på plattforma. -På gjensyn.
-Her skal vi på. -Og så skal vi av i Huddersfield.
Den mannen tok bilete av rumpa di.
l Huddersfield har smakstevlinga runne ut i sanden.
Di meir James drikk, di meir kryptisk blir han.
Dette er Samurai, blyggja i Bladford. Bryggja i Bradford.
Forstår de?
-Kva er den lukta der? -Humle.
-Prøv dette. -Har vi drukke det før?
Ny pub, ny smak.
-Du skjøner det, at terroir ... -Sa du terroir? No må du gje deg!
-Terroir ... -Han sa terroir!
No kjem toget. Det toget skal vi med!
-Plattform 3. -Hjarteleg takk!
Dette er ei melding om at neste tog til Manchester -
- er cirka åtte minutt forseinka.
Det er vårt.
Eit glas Samurai?
-Eg lærer ingenting på dette viset. -Jau då. Det siv inn i porene.
-Der kjem toget vårt! -Er det vårt tog?
Tusen takk for oss.
Kor er billettane? Kor er dei?
Eg er redd dei ligg att på puben.
-Stoney Brigde. Lyst på ein pint? -Skal vi ta små glas no?
-Nei, vi går rett på ein pint. -Berre jenter drikk frå små glas.
-Eg har alt byrja å lukte på ølet! -Snakk mindre, drikk meir!
-Før hadde kvar stad sitt øl. -lkkje intellektualiser øl og pølse.
Ein skalintellektualisere pølse. Det finst tusenvis av herlege pølser!
Det finst så mykje ulikt øl at intellektualisering er berre tull.
Eg drikk ikkje øl fordi det er interessant, slik ein gjer med vin.
Du har lært meg det. Men ikkje kompliser øl!
-Du har komplisert vinen for meg! -lkkje gjer det om til ei vare.
Då endar ein opp med eitt bryggjeri for heile England. Digre fabrikkar ...
-Det kan være ei lokal, særprega vare! -Pai har òg lokal smak.
James, kva har du lært om Englands tradisjonstunge nasjonaldrikk?
Eg tykkjer vi skal dokumentere tankane mine, for ettertida.
-Du skal sjå meg i den ruta. -No beveger du deg ikkje.
Neste veke dreg vi endå lenger nord i jakta på ein real pint.
-Fin og mjuk som ei kuruke. -Ja, nylagd.
Vi må gå med hjelm i fall vi skulle få øl i hovudet.
Hundre tusen pints kvar dag.
Oz kler av seg for å vise meg det minste bryggjeriet i Wigan.
Ti ville hestar kunne ikkje fått meg til å kike!